Một số bệnh do tổn thương sắc tố da gây ra

Các bệnh có biểu hiện tăng sắc tố ở da bao gồm một số bệnh có căn nguyên di truyền hay bẩm sinh, do rối loạn chuyển hoá, nguyên nhân do nội tiết, do hoá chất hoặc thuốc, do dinh dưỡng, yếu tố vật lý, sau nhiễm khuẩn hay viêm, các khối u sắc tố và các nguyên nhân khác.

Một số bệnh lý thường gặp:

Bớt xanh

Là bệnh tăng sắc tố da bẩm sinh, lành tính của vùng mặt. Thường có màu nâu, nâu-đen hoặc xanh-đen, không nổi cao hơn bề mặt da lành, không có tăng sinh lông kèm theo; có thể gặp ở một bên hoặc cả hai bên mặt, có liên quan đến sự phân bố các nhánh của dây thần kinh mặt số V. Bệnh chiếm tỷ lệ khoảng 0,1-0,32% trên toàn thế giới và nữ giới có tỷ lệ bệnh cao hơn nam giới. Căn cứ vào sự phân bố của các sắc tố bào (melanocyte), các đại thực bào ăn sắc tố (melanophage), mật độ các túi chứa chất sắc tố (melanosome)…, có thể chia bệnh thành 5 mức độ tổn thương khác nhau (theo độ sâu phân bố trong các tầng cấu trúc của da).

Nám đốm

Nám đốm hay còn được gọi với cái tên khác đó là nám sâu. Nám đốm là sự hình thành các đốm tròn nhỏ, hoặc các đốm xuất hiện thành từng chùm, có màu sắc từ nâu, nâu nhạt, nâu sậm đến đen sậm.

Nguyên nhân của bệnh chủ yếu là do tăng sắc tố da , và cũng có thể xảy ra do một số tình trạng rối loạn nội tiết, do tác động của ánh nắng, môi trường hoặc do dùng thuốc mắc phải của vùng mặt. Bệnh thường xuất hiện ở cả hai bên gò má, thái dương, sống mũi và cánh mũi hai bên; có màu nâu, thành từng đốm riêng biệt.Các vết nám có kích thước khá lớn.

Nám da

Còn được gọi dưới các tên khác nhau như: nám má, mặt nạ thai nghén (mask of pregnancy)…  Tổn thương là những mảng màu nâu, ranh giới không đều, có thể ở 2 bên má, sống mũi, trán, môi trên và cằm. Bệnh có liên quan đến tăng hormone sinh dục nữ như estrogen, progesterone; MSH của tuyến giáp (Melanocyte Stimulating Hormon). Ngoài ra tình trạng tăng sắc tố này còn có thể do sự tác động trực tiếp của ánh nắng mặt trời, một số thuốc, hoá chất và đặc biệt là yếu tố thần kinh…

Bớt nâu

Là một bệnh tăng sắc tố da bẩm sinh của vùng mặt. Bệnh thường xuất hiện ở má, thái dương, không liên quan đến sự phân bố của thần kinh mặt số V. Thường có màu nâu, thuần nhất hoặc không thuần nhất; căn nguyên chưa rõ ràng, không có yếu tố di truyền.

Đồi mồi

Là các mảng tăng sắc tố, có thể xuất hiện ở mặt, tay, cổ hoặc cẳng chân. Tổn thương là các mảng màu nâu xẫm, thuần nhất, thường nổi cao hơn bề mặt da lành, có ranh giới rõ ràng, có xu hướng lan rộng theo thời gian và sừng hóa mạnh . Nguyên nhân có thể do sự lão hóa của da, do sự tác động của ánh sáng mặt trời…

Tàn nhang

Là các điểm, các đốm hình đa giác không đều, tăng tập trung sắc tố trên bề mặt da, không có kèm theo tăng sinh các tế bào sắc tố. Bệnh hay gặp ở người da trắng, căn nguyên bệnh cũng chưa hoàn toàn được hiểu rõ.

Tàn nhang thường xuất hiện nhiều nhất ở giai đoạn tuổi từ 10-30 tuổi, các tổn thương tàn nhang thường không phát triển, không có xu hướng sừng hóa. Tuy nhiên, bệnh có thể liên tục phát triển với các tổn thương mới; chủ yếu hay gặp tàn nhang ở mặt, cổ, cánh tay .

Sạm da

Sạm da là tình trạng tăng sắc tố trên da làm cho da vùng tổn thương có màu nâu, nâu đen, vàng nâu, xanh, xanh đen. Nó là kết quả của nhiều nguyên nhân gây nên như di truyền, rối loạn nội tiết, rối loạn chuyển hoá, yếu tố vật lý, tăng sắc tố sau viêm, bệnh tự miễn, dị ứng thuốc…

Kết quả cuối cùng làm rối loạn quá trình sản sinh sắc tố melanin và sự phân bố của sắc tố melanin ở các lớp tế bào thượng bì, đôi khi cả trung bì, hoặc ảnh hưởng tới số lượng tế bào sắc tố. Sạm da có thể gặp ở bất kỳ vùng da nào của cơ thể, tuy nhiên vị trí hay gặp là những vùng thường tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, đặc biệt là mặt, cổ. Bệnh ảnh hưởng nhiều đến tâm lý và thẩm mỹ của người bệnh.